Harley MS 3828

This composite prayer-book with Middle Dutch and Latin texts consists of four distinct parts: two parts (ff. 1r-12v, and ff. 17r-75v) were made in Flanders (probably Bruges) in the 1440s; and two others (ff. 13r-16v, and ff. 76r-208r) in the Netherlands (probably North Brabant) in the 2nd half of the 15th century. The four parts were bound together at an unknown point in time, possibly already in the 15th century and certainly before reaching the Harleian Library in the early 18th century. The manuscript features a unique full-page miniature (f. 27v) showing a seated schoolmistress who holds a wooden striking paddle ('ferule') while teaching four young girls with books how to read. A hornbook hanging from the wall indicates that the women are situated in a classroom. The miniature faces a page with two ABCs (Abecedaria), which suggests that the Flemish part of the manuscript in which it features was designed to support a young girl's literacy (see Rudy, 'An Illustrated Mid-Fifteenth-Century Primer' (2006), pp. 51-93).

Contents:

ff. 1r-12v: Calendar; made in Flanders (Bruges).

ff. 13r-16r: Tables and texts for calculating Sunday Letters, beginning with a circular diagram with the rubric: 'De sondachs litteren vanden als gheen scrikeliaeren is'.

ff. 18r-18v: Suffrage of 'Henry', with the rubric: 'De sancto henrico', beginning: 'Elegit dominus virum de plebe et caritatem visionis'; identified as the Dominican friar and mystic Henry Suso in Rudy, 'An Illustrated Mid-Fifteenth-Century Primer' (2006), p. 87, but perhaps King Henry VI of England. Like Suso, Henry VI was never canonised but venerated as a saint. He was especially associated with miracles in which he heals those who suffer from the plague, protection against which is also requested in this suffrage.

ff. 20r-20v: Suffrage of St William of Maleval, beginning: 'Similabo eum viro sapienti qui edificavit domum suam supra petram'.

f. 22r: Suffrage of St Barbara, with the rubric: 'De sancta barbara. Antiphona', beginning: 'Veni electa mea et ponam in te tronum meum quia concupivit rex speciem tuam'.

f. 24r: Suffrage of St Katherine, with the rubric: 'Van S. Kathelinen', beginning: 'O Maghet door dat zwrae liden dat ghi hebet leden wil mij verbliden'.

f. 26r: Suffrage of St helen, with the rubric: 'Van sinte helena', beginning: 'O helighe vrauwe devoot van zinne'.

f. 28r: An alphabet of initials alternating between blue and red ink; an alphabet in black ink.

f. 30r: Pater Noster.

ff. 30r-30v: Ave Maria.

ff. 30v-31r: Credo.

ff. 31r-32r: Magnificat.

f. 32r: Nunc dimittis.

ff. 32r-32v: Ave salus mundi.

f. 32v: Benedicite Dominus nos et ea quaesumus.

ff. 32r-33r: A Latin confession formulary, with the rubric: 'Confessio', beginning: 'Confiteor deo celi et beate marie et omnibus sanctis dei quia ego infelix peccator peccavi nimis contra legem dei'.

ff. 33v-39r: A Middle Dutch confessional formulary, beginning: 'Ic come te ghenaden gode van hemelrike ende mijn vrauwe sinte marien. Ende alle gods helighen ende ieghen u priesters in die stede van gode. Van alle den zonden die ic ghedaen hebbe zident der tijt dat ic eerst zonde doen mochte tote up de tijt van nu'.

ff. 40r-51r: The Seven Penitential Psalms ('Septem psalmi penitenciales').

ff. 51r-54v: Litany of Saints.

ff. 56r-63v: Middle Dutch verse translation of Douce dame de misericorde, beginning: 'Vrauwe vul ghenadichede / moeder van alre ontfaermichede / daer toe van alre duecht fonteine / ghi droucht in uwen lichame reyne'.

ff. 64r-69v: Twelve salutation on the instruments of the Passion in Middle Dutch verse, beginning: 'Ic groetu helich cruce ons heere / Daer ghi an smaket de bitter doot / welc ons den viant doet verweeren / Ende verlost heift uter hellen noot'.

ff. 70r-71r: Five Salutations to Christ, introduced by a rubric with a narrative about a clerk who receives the Salutations from Christ: 'Een clerc was die marien diende ende plachse mijnlike te groetene te eere tijt vertoghede hem onse heere ende vraghede hem waerbi dat hi hem niet ne groetede alsoe ghi doet miere moeder. Doe antwoorde die clerc lieve heere ic soudi gherne groeten wistic waer mede ghi wilt wesen ghegroet. Doe gaf onse heere hem dese .v. versen die hier na volghen ende seide groet mi hiere mede', beginning: 'Ic groetu ihesus Kerst Sprake des vaders'

ff. 71r-75r: Fifteen Paternosters on the Passion, introduced by a rubric with a narrative about how Christ taught them to his followers: 'Onse heere ihesus Christus leerde dese naervolghende pater nostren zinen vrienden. So wie diese seghet alle vriendaghe hi mach daer mede groten loon verdienen ende grote oorboor want ic wil hem gheven quite vele zielen huten vagheviere [etc.]'; ending: 'Soe wie dit alle vrindaghe spreect die sal sijnre zonden also reyne zijn quite als mijn lieve moeder was doe soe van mi ghenas. Dat so was in gods namen. Amen'.

ff. 75r-75v: Prayer on the Passion for Easter, beginning: 'Heiden es die dach dat god sine martelie aneghinc'. ff. 76r-77r: Blessing to God, with an introductory rubric: 'Dese segheninghe leerden onse soete vrouwe enen gheesteliken mensche ende men salse alle dag lesen', beginning: 'Mi ghebenedie god die vader die al dinck van niet gheschapen heeft'.

ff. 77r-79v: Prayer on Christ's passion, with an introductory rubric: 'Dit is een goede bevelinghe dat soe wiese al daghe met devocien leest en sal niet onversienlic sterven', beginning: 'Ic beveel mi inder alre bitterster doot ons lieve heren ihesu Christi'.

ff. 79v-81v: Prayer to Christ, with an introductory rubric: 'Een goede bevelinge to onsen lieven here ihesu Christi ende is alte goet dagelics gheleesen', beginning: 'O lieve here. ic bevele my huden mijn siel ende mijn lijf ende mijn lieve vrinden'.

ff. 81v-82v: Morning prayer, with an introductory rubric: 'Des smorghens', beginning: 'Die keiserlike hoeghe moeghentheit gods die moet my ghebenedien'.

ff. 82v-84r: Blessing against the plague, with an introductory rubric: 'Een seghenynghe voer die pestilencie', beginning: 'Die macht gods des hemelschen vaders'.

ff. 84r-85v: Morning prayer, with an introductory rubric: 'een collect des smorghens', beginning: 'O here god scepper des hemels ende der eerden Ic bid u dat ghi huyden ende daghelics ghewerdichste te regieren ende heilich te maken ende behoeden onse hertte ende mijn sijnne ende mijn voerde ende alle mijn wercken'. ff. 85v-86v: Evening prayer, with an introductory rubric: 'Dit ghebet slamen des avons lesen', beginning: 'O here heilighe vader almechtighe ewighe god Vergeeft mi goedertierlick overmits die seeghe des heilighen cruces Soe wat ic ghesundiget hebbe in dese dage'.

ff. 86v-88r: Prayer to Christ, with an introductory rubric: 'Soe wie dit ghebet dagelix leset met devocien ende rouwe van sinen sonden die is alder missen diemen over al die werelt doet', beginning: 'O here ihesu Christi. Ic aenbede u heilighe lichaem dat huden over al die werelt gheconsacreert wort'.

ff. 88r-89r: Prayer for after the Mass, with an introductory rubric: 'Dit sal men lesen als miss wt is', beginnning: 'O weerde lieve hemelsche vader ontfanget die hoghe werdighe verdienst uwes eengheboerens soens ons heren ihesu Christi'.

ff. 89r-89v: Moral teaching in Middle Dutch: 'Een leerre seet bekende die mensche wat yamer noch gheleden sal weerden om die alre mijnste wallust die ye waert gheoeffent inder naturen tegen god Eer hij dan een dagelixsche sunde dede. hij liete hem liever alle daghe enen nyen doot aen doen'.

ff. 89v-93r: Salutations to the body parts of Christ, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Een grutinghe totten leeden ons lieven heren Die paus innnocenius heeft ghegeven to elker grueten. ccc. daghe aflats alle den ghenen diese met begheerten. Amen', beginning: 'West ghegruet lof vloyende hoeft ons ghesontmakers'.

ff. 93r-95r: Prayers to the Father, Son, and Holy Spirit, with the rubric: 'Soe wie goede sinen ghelove beveelt als hie nae staet die sal van goede dese graci vercrigen dat hi in eynde sijns levens niet becort en sal werden inden ongelove', beginning: 'O Ewighe almechtighe goedertieren hemelsche vader I bevele u minen ghelove inder moghentheit uwer hogher godheit'.

ff. 95r-96v: Prayers to the Five Wounds, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Sunte gregorius de paus maechde dese naevolghende gebede tegen die plagen der sterften die wilneer was te romen. ende gaf aldengenen diese devotelic leesen in die eer der wonden ons here ihesu Christi vC iaer aflats ende vij karijnen. ende hi sal verlost werden vanden helsche vuer ende hi en sal niet sterven quader doot', beginning: '[Pater noster] God gruet u rechter hant ons here ihesu Christi'.

ff. 96v-97v: Prayer on the Passion, with an introdcutory rubric: 'Een goet ghebet vanden liden ons lieven here', beginning: 'O here ghi hebt mi met uwer heiliger bloet stortinghe ontbonden van den banden mijnre sunden nu oeffer ic u ende bevele u mijn siele'.

ff. 97v-101r: Prayer for Communion, with an introductory rubric: 'Een devoet ghebet alsmen ten heilighen sacrament gaen sal', beginning: 'Here ihesu Christi coninc der glorien'.

ff. 101r-106v: Prayers on the Five Sorrows of the Virgin Mary, with an introductory rubric: 'Dit sijn die v droeffenisse van onser liever vrouwen', beginning: 'God gruet u enige roesen bloemen ghesproten wtter wortelen van yesse'.

ff. 106v-108r: Suffrage of St Michael, with an introductory rubric: 'Van sunte michael', beginning: 'Ghebedijt moet ghi sijn ende gheeert heilich enghel'.

ff. 108r-109v: Suffrage of the Guardian Angel, with an introductory rubric: 'Van des mensche engel', beginning: 'Ic bidde u heilige enghel mijns gods in wees hoeden ic bevolen ben'.

ff. 109v-111v: Suffrage of St John the Evangelist, with an introductory rubric: 'Van sint ian evangelista', beginning: 'Johannes evangelista Alre liefste apostel Christi beschouwerder der heiligher drievoldicheit een spiegel der reynicheit. Ic verkiese u huyden tot enen sonderlinghen patroen'.

ff. 112r-113v: Middle Dutch tract on the seven virtues of holy water, with an introductory rubric: 'Vanden wywater', beginning: 'Dit sijn viij genaden vanden heiligen wywater'.

ff. 113v-115v: Prayer to Christ, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Soe wie dit gebet sprect met ynnigher herten die heeft vanden paus benedictus alsoe aflats als ons here wonden hadde aen sinen lichaem dat vjM viC lxvi', beginning: 'Ic bidde u mijnlike here ihesu Christi om die begripelike mijnne die du haest totten menscheliken gheslechten doen du aen den cruce hingest'.

ff. 115v-117r: Prayer to Christ, with an introductory rubric: 'Soe wie dit naevolgende gebet leest met warachtigen rouwe ende gheloeve alsmen onsen here op heeft inder missen hi en sal niet sterven onghebiecht ende hi sal ontfaen dat heilige sacrament sijnre ewighe salicheit Ende ons heren sal hem openbaeren met sinen heiligen int wterste van sijnen leven Ende oec seetmen dat hij sijn eynde sal weten drie daghen voer sijn doot eer hij sterven sal', beginning: 'God gruet u gewarich licht van maria gheboeren'.

ff. 117r-118r: Prayer to God, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Soe wie dit naevolghende gebet sprect hi heeft vanden paus benedictus cccc ende wijfftich daghe aflats van sunden', beginning: 'Die gheweldeghe macht gods bescherme my'.

ff. 118r-118v: Prayer to Christ, with an introductory rubric: 'Een goet gebet tot onsen here', beginning: 'O lieve here ontfermt u over my Ende vergeeft my alle mijn sonden'.

ff. 119r-119v: Morning prayer to Christ, with an introductory rubric: 'Soe wie desen titel voerscreven seet met enen teyken des crucen des smorghens als ghi op ghestaen ees die wort des dachs behoet van onversiender doot hy sal hebben gewarich berouwe sijnre sunden Ende volcomen biechte spreken ende hi sal ontfaen dat sacrament eer hi sterven sal', beginning: 'Jhesus nazarenus rex iudeorum. Behouder der werelt maect ons gesont in siele ende in lijf'.

ff. 119v-120v: Prayer on the Passion, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Die dit naevolghende ghebet leest heeft viijC iaer aflats ende dusent daghe van dagheliken sonden ende verlorens tijt', beginning: 'O here ihesu Christ ic arme sonder bidde di ende vermane di doer dijn edel menscheit die inden cruce es ghestorven'.

ff. 120v-121r: Prayer for protection, with an introductory rubric: 'Dit ghebet leerde ons vrouwe enen broeder den viant mede te veriaghen ende tes goet op elke ure vanden daghe ghelesen', beginning: 'Die vader die alle creaturen sciep behuede my in deser uren'.

ff. 121r-123r: Prayer to the Virgin Mary, with an introductory rubric: 'Een goet ghebet van onser liever sueter vrouwen', beginning: 'O Maria reyne maghet moeder gods coninghinne van hemelrike. Ic bevele u huden ende allen tijden. Mijn siele. Mijn lichaem. Mijn sijnnen. Ende alle mijn ghedachten'.

ff. 123r-124r: Prayer to the Virgin Mary, with an introductory rubric: 'Een goet ghebet van onser liever sueter vrouwen', beginning: 'Heilighe maria moder ons heren ihesu Christi in dinen handen ende in dijns liefs kints hande bevele ic myn ziel ende mijn lijf'.

ff. 124r-125r: Prayer of St Bernard to the Virgin Mary, with an introductory rubric: 'Dijt ghebet dat hier nae volcht plach sunte bernaert te lesen onser vrouwen', beginning: 'O gloriose vrouwe ende coninghinne der bliscappen'.

ff. 125r-127r: Moral teachings in Middle Dutch, attributed to Christ, Augustine of Hippo, and Bernard of Clairvaux, beginning: 'O sunder bidt sijt coene'.

ff. 127r-128v: Prayer for protection against thunder and lightning, with an introductory rubric that relates how it was sent from heaven at the petition of an archbishop: 'Sancte Audoluinus [? Andoluinus] een eerts bisscop die ontsach den donre alte seer ende bat onsen lieven here god stadelijc dat hi hem enich teyken of ghebet woude seynden daer hi hem mede moecht seghenen Daer nae ghevilt doe hij misse doen soude dat die heilige geest neder quam inder ghedaenten eenre duven brenghende in synen mont een briefken ende leydet open corporael daer in ghescreven was dit is teghen die onstuericheit des donres ende des blixems', beginning: 'Die tytel der verwynnis ihesus van nazareth coninck der ioden'.

ff. 128v-131v: Middle Dutch translation of the Adoro te in cruce pendentem, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Sunte gregorius der paus met meer anderen pausen cardinalen bijsscoppen ende eertbijsscoppen. dese vij gebeden lesende met devocien op hoer knyen voer die wapen ons heren. xlvi iaer. xij iaer ende xl dage aflats', beginning: 'O heere ihesu Christe. ic aenbede die inden cruce hanghende'.

ff. 131v-133r: Middle Dutch tract on the seven virtues of Mass, with an introductory rubric: 'Dit sijn die seven punten ofte dochden vander missen te hoeren', beginning: 'Die yerste doghet vander missen is alsmen misse hoert met goede berouwe'.

ff. 133v-134r: Elevation prayer, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Die paus innocencius hevet verleent den ghenen die dese gruete lesen ter eeren vanden sacrament nae dat sacrament is op gheheven vi. iaer aflats', beginning: 'Ave principium nostre creacionis'.

ff. 134r-135v: Salutation to the Virgin Mary, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Wie dese grute leest ter eeren van onser liever vrouwen marien der moeder gods. heeft xl daghe aflats van innocencio den paus', beginning: 'Ave sidus lux dierum'.

ff. 135v-137v: Stabat Mater, with an introductory rubric: 'Van onser vrouwen iamer', beginning: 'Stabat mater dolorosa'.

ff. 138r-139v: The opening of the Gospel of St John: 'Inicium sancti evangelij secundum Johannem', beginning: 'In principio erat verbum'.

ff. 139v-142v: Blessing for protection against enemies, water, and fire: 'Dit is een goede be segheninghe voer allen vianden ende voer water ende vuer', beginning: 'Deus propicius esto michi peccatori et custos omnibus diebus vite mee'.

ff. 142v-144r: The Six Verses of St Bernard, with an introductory rubric: 'Dese versen sijn van sunte bernaert die welke hem waren gheopenbaert vanden Duvel', beginning: 'Illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte'.

ff. 144v-145v: Salutations to Christ offering protection against the plague, with an introductory rubric: 'Soe wie dese grueten inder eren van onsen here leest en sal niet sterven vander pestilentien Amen', beginning: 'Ave domine ihesu Christe verbum patris filius virginis agnus dei salus mundi'.

ff. 145v-147r: Prayers to the Holy Cross on Friday, with an introductory rubric: 'Dese naevolghende ghebeden salmen lesen opten vridach inder eeren vanden heilighen cruus', beginning: 'Crucem tuam adoramus et veneramur domine ihesu Christe'.

ff. 147r-148v: Prayer of thanksgiving to God, with an introductory rubric: 'Dese oracio es van onsen here god ende in dese oracio soe dancht men hem van alle dat ghene dat hi ons ende om onsen wille ghedaen heeft', beginning: 'Regracior tibi domine ihesu Christe quia ex nichilo me creasti'.

ff. 148v-151r: Psalm 122 and prayers to be read while imaginining Christ on the Cross, with an introductory rubric: 'In dinen ghedachte soe suldi hebben den ghecruusten god ende met devocien ende met meliden sijnder passien Soe suldi segghen den psalm navolghende ende oec die ghebeden die nae desen psalm naevolghende. weet hoe dat elc mensche die inder tribulacien segghen sal dertich daghe achter een metter hulpen vanden almechtighen god soe sal hi troest vijnden ende eer hij beghint soe sal hij sijn oghen opslaen ende besien dat aensicht ons heren ende medeliden hebben vander doot ons heren', beginning: 'Ad te lavavi [sic] oculos meos qui habitas in celis'.

ff. 151r-151v: Psalm 122 and prayers for the wound in Christ's right hand, with an introductory rubric: 'Hier nae soe suldi aensien den ghecruusten god ter rechter siden waert ende segghen den psalm voer screven. Ad te levavi oculos meos. metter naevolghende oracien', beginning: 'Domine ihesu criste qui celos continens thronos et abissos in tueris'

ff. 152r-152v: Psalm 122 and prayers for the wound in Christ's left hand, with an introductory rubric: 'Hier nae soe suldi aensien den ghecruusten god ter slinker hant waert ende leest den selven salm Ad te levavi met deser oracien', beginning: 'Domine ihesu Christe qui propter me et propter omnes Christianos dignatus es pati ita ut manus tue et pedes tui clavis perfigerentur dignare'.

ff. 152v-153v: Psalm 122 and prayers for the wound in Christ's side wound, with an introductory rubric: 'Hier nae siet aen den ghecruusten god ter siden wart daer bloot ende water wt liep ende leest den voerseiden psalm ende dese oraci naevolghende', beginning: 'Dominie ihesu Christe ex cuius dignissimo latere sanguis et aqua et describitur exisse'. ff. 153v-154r: Psalm 122 and prayers for the wounds in Christ's feet, with an introductory rubric: 'Vortdane soe siet aen die voeten des ghecruusten god ende segget den voerscreven psalm ende dese naevolghende oracie', beginning: 'Domine ihesu Christe equi super aspidem et basiliscum ambulas'.

ff. 154r-156r: Prayer to the Virgin Mary, with an introductory rubric: 'Die dese naevolghende oracie alle daghe eens leset met berou van sinen sonden in die ere van onser vrouwen die sal voer sijn doot warachtighen berou hebben ende biecht spreken', beginning: 'O dulcissima O sanctissima O pijssima'.

ff. 156r-158r: Evening prayer, with an introductory rubric: 'Soe wie dese oracio naevolghende alle daghe leest nochteren ende tsavonts vor sijn bedde sonder twivel die moeder gods sal hem vertroesten voer sijn doot', beginning: 'O Sanctissima O certissima spes omnium in te sperancium'.

ff. 158r-159v: Suffrage of St Anne, with an introductory rubric: 'sunte anna', beginning: 'God gruet u suete meysche rose onbesmet met appelen van garnaten'.

ff. 159v-160r: Ave matris stella.

ff. 160r-161r: Veni creator spiritus.

ff. 161r-162v: Pange lingua gloriosi corporis mysterium.

ff. 162v-164r: Ave verum corpus, with indulgences offered in an introductory rubric: 'Soe wie dese oracio devoteliken leest xl daghen aflats', beginning: 'Ave verum corpus natum'.

f. 164r: Morning prayer, with an introductory rubric: 'Des morgens alsmen op staet', beginning: 'In nomine domini nostri ihesu Christi'.

ff. 164r-165v: Suffrage of St Sebastian, with an introductory rubric: 'Dese naevolgende oracio ees vanden heilighen martelaer sunte sebastiaen ridder', beginning: 'O beate sebastiane magna est fides tua'.

ff. 165v-166r: Suffrage of St Lawrence, with an introductory rubric: 'Een oracio van sunte la[u]wrens mar[telaer]', beginning: 'In craticula te deum non negavi'.

ff. 166r-167r: Suffrage of St Christopher, with an introductory rubric: 'De sancto Christofero martyre', beginning: 'O martir Christofere pro salvatoris honore'.

ff. 167v-173v: Prayer of St Peter of Luxembourg to All Saints on Wednesday, with an introductory rubric: 'Dese naevolghende oracio salmen lesen opten woensdach die welke men seggen sal in eren van allen heiligen ende plach te segghen sunte peter van lutsenborch alle daghe', beginning: 'Deus qui creasti mundum et illuminasti. Suscipe me penitentem et illustra meam mentem'.

ff. 173v-177r: Hours of the Holy Trinity on Sunday, with an introductory rubric: 'Dit sijn die ghetiden vanden heylighen driwuldigheden die men lesen sal des sondachs te mettent beginnende'.

ff. 177r-183r: Hours of the Christian Souls on Monday, with an introductory rubric: 'Dit sijn die ghetiden die men lesen sal op den maendach ter mettentijt voer alle die ghelovighe sielen ende bidden der heyligher drievoldicheit dat sij alle ghelovighe sielen ter ghenaden wil laten comen Amen'.

ff. 183v-187v: Hours of the Holy Spirit on Tuesday, with an introductory rubric: 'Dit sijn die ghetiden van den heylighen gheest die men lesen sal den dijnsdach ter mettentij', beginning: 'Domine labia mea aperies'.

ff. 187v-191v: Hours of All Saints on Wednesday, with an introductory rubric: 'Dit sijn die ghetiden van allen heylighen diemen lesen sal op den woensdaghe te metten tijt', beginning: 'Domine labia mea aperies'.

ff. 192r-196v: Hours of the Holy Communion on Thursday, with an introductory rubric: 'Dit sijn die ghetiden van den heylighen sacrament die men lesen sal op den donredach ter mettenttijt welc sacrament onse here god ghelaten heeft den keersten luden in een ghedenckenisse van synder bitter passien die wi altoes sculdich sijn in ons herte de draghen'.

ff. 196v-201r: Hours of the Passion on Friday, with an introductory rubric: 'Dit sijn die ghetiden die men lesen sal op den vridach ons heren te metten tijt di ewelke tijt hij was ghevanghen vanden ioden ende dit ghetijt van sijnder passien', beginning: 'Domine labia mea aperies'.

ff. 201r-205v Hours of the virgin Mary on Saturday, with an introductory rubric: 'Dese ghetiden salmen lesen tsaterdachs ter mettentijt in die ere van onser liever vrouwen', beginning: 'Domine labia mea aperies'.

ff. 205v-207v: Prayer of St Augustine for protection against the devil, evil men, and hell, with an introductory rubric: 'Oracio beati augustini quam qui puro corde dixerit nec dyabolus nec homo malus sibi nocere poterit Anima vero eius non intrabit in infernum et quitquid a deo petierit iuste optinebit', beginning: 'Domine iheus Christe qui in hunc mundum venisti ut peccatores de sinu patris adam redimeres'.

ff. 208r-208v: Prayer to the Cross, beginning: 'O crux gloriosa o crux adoranda o lignum preciosum et admirabile lignum'; followed by a 'Collecta', beginning: 'Deus qui sanctam crucem ascendisti'.

The manuscript contains a few later additions:

f. 209v: Middle Dutch and Latin verses: 'Die conick ontreet vanden velde als ic sestien in hoymaent telde'; 'Ecce comes karolus francos fugat ense paratus'; and 'Nansi nocte regum Karolus succubuit ense'; added in the late 15th or early 16th century.

Decoration:

9 full-page miniatures in colours and gold painted on separate folios (tipped-in singletons) with blank rectos (ff. 17v, 19v, 21v, 23v, 25v, 27v, 29v, 55v, 206v). The opening pages of the full-page miniatures (excluding f. 206v) feature full borders in colours and gold with foliate tendrils in ink. The subjects of the miniatures are as follows:

f. 17v: Henry [Henry Suso, according to Rudy, 'An Illustrated Mid-Fifteenth-Century Primer' (2006), p. 87, but perhaps an adapted miniature of St Giles and his deer to represent King Henry VI of England and his heraldic device, an antelope (see also discussion above)].

f. 19v: St William of Maleval.

f. 21v: St Barbara.

f. 23v: St Katherine.

f. 25v: St Helen.

f. 27v: Girls learning to read in a classroom.

f. 29v: The Trinity.

f. 55v: The Virgin Mary enthroned holding the Chrich Child

f. 206v: Christ on the Cross (with blue scrolls inscribed with gold text, e.g.: 'locus calvarie').

13 half-page miniatures (ff. 64r, 64v, 65r, 65v, 66r, 66v, 67r, 67v, 68r, 68v, 69, 69v). The half-page miniature on f. 40r has a partial (3-sided border) of colours and gold with foliate tendrils in ink. The subjects of the miniatures are as follows:

f. 40r: The Last Judgement.

f. 64r: Christ on the cross.

f. 64v: The Veil of Veronica.

f. 65r: The candles and lantern.

f. 65v: Two dice and Christ's robe.

f. 66r: The Crown of thorns.

f. 66v: The column and two scourges.

f. 67r: The hammer and three nails.

f. 67v: The Ewer and sponge.

f. 68r: The Five Wounds of Christ.

f. 68v: The ladder and pliers.

f. 69r: The winding cloth.

f. 69v: The Holy Sepulchre.

The miniatures can be attributed to the Masters of the Gold Scrolls.

5 large initials in blue with reserved designs and pen-flourishing in red or purple and yellow (ff. 76r, 90r, 93v, 101v, 183v). 1 large initial in red with reserved designs and pen-flourishing in purple (f. 129r). Initials in colours and gold (only in the section from ff. 1-75v). Large initials in alternating red or blue. 'Champ' initials in gold on blue and pink grounds. Capitals highlighted in yellow. Rubrics in red. Cadels (f. 62v).