Burney MS 338

This Middle Dutch prayer-book from c. 1500 contains only texts related to Christ's Passion and the Virgin Mary. It was most likely used for personal devotional reading.

ff. 1r-16v: Jordan of Quedlinburg, Sixty-Five Articles on the Passion, ‘[rubric:] Hier beginnen die gebeden vanden vijf ende tsestich artikelen der passien ons lief heren te metten tijt [prayer:] O heer Jhesu Christi des levendigen gods soen die te metten tijt voer mi arme sondaer ende voer alder werelt verlossinge doe die tijd dijns lidens anstaende was woudeste bedruct ende bedroevet wesen [etc.]’ [see Lievens, Jordanus van Quedlinburg (1985), p. 385].

ff. 16v-28v: Prayers regarding the Crown of Thorns during the week: ‘[rubric:] Dit is een croen ons liefs heren Jhesu Christi voer die doernen croen sijns gebenediden hoeftdes Des smanendages gebet [prayer:] Weest gegruet goedertieren Heer Jhesu Christi wonderlic werker in alle gescepen dingen sonderlinge hebste die mensche verhoget na dinen beelde ende gelikenisse hem makende machtich in heerscappien [etc.]’ [see Stracke, De Doornen Kroon van onzen Heer (1929), passim].

f. 28v: Exemplum about how best to please God, ‘[rubric:] exempel [text:] Een goet mensche begeerde lange tijd van onsen lieven heer te weten hoe dat men gode alre naest comen mocht ende alre best behagen [etc.]’.

ff. 29r-31v: A prayer to Christ recited by Bernard of Clairvaux before being embraced by Christ on the Cross, ‘[rubric:] Dit gebet heeft die heilige lere sint bernaerdus op een tijt gesproken voer dat crucefix ende dat beelt Christi omhelsde hem [prayer:] Weest gegruet mijn salicheit gegruet sijtstu lieve heer Ic soude mi waerlic geern bequaem maken tot dinen cruce du wetes wel waer om ghif mi dijn tegenwoerdicheit [etc.]’ [see Rudy, Rubrics (2017), pp. 94-99]'.

f. 31v: A prayer to Christ’s side wound, ‘[rubric:] Totter sijden Christi [prayer:] Weest gegruet ons behouders sijde daerin scult dat honich der sueticheit in welken geoepenbaert wort die crachte der minnen daer wt springet een fonteijn des bloets die die onreijn herten rijn maket [etc.]’.

ff. 31v-32v: A prayer to Christ’s side wound, ‘[rubric:] totter sijden Christi [prayer:] Weest gegruet O sachtmoedige opslutinge daer wt gecomen is een reijn ader een open poert ende diep boven een rode rose ende een salige medecijn [etc.]’.

f. 32v: A prayer to Christ’s breast, ‘Totter borsten Christi [prayer:] Weest gegruet mijn heer mijn god O soete Jhesus mijn minne weest gegruet O weerdige borst mit vresen bistu te raken O huuskijn der minnen [etc.]’.

ff. 32v-34r: A prayer to Christ’s heart, ‘[rubric:] totter herten Christi [prayer:] Weest gegruet herte des oversten conincs ic gruet di mit blijder herten mi lust di te omhelsen ende dat begeert mijn herte heer bittet dat ic mitti spreec [etc.]’.

ff. 34r-35r: A prayer to Christ’s hands, ‘[rubric:] Totten handen Christi [prayer:] Weest gedachtich eenre sunderst herdenken sijt aen die telgel des crucen genagelt ende mit wreden ijseren gepinicht daer so veel dropelen neder lopen [etc.]’.

ff. 35r-36r: A prayer to Christ’s face, ‘[rubric:] totten anschijn Christi [prayer:] Weest gegruet soete aenschijn het is verwandelt sijn bloem is alte mael bleijc geworden nochtans ontsiet die dat hemelsche hof [etc.]’.

ff. 36r-36v: A teaching on Passion meditation, attributed to Christ, ‘[rubric:] vander passien leer [text:] Onse lieve heer seit di mijn aensicht bescouwet inden cruus mit bitterheit sijns herten die vergeef ic alle sijn sonden [etc.]’.

f. 36v: A teaching on Passion meditation attributed to Bernard of Clairvaux, beginning ‘Sinte bernaerdus seit waert saec dat een mensche storve in dien dage dat hi die passij ons liefs heren overdoecht hi soude sonder vegevier ten hemel varen’.

ff. 36v-44r: A prayer to the Five Wounds, known as the 'Colnish Paternoster', ‘[rubric:] Dese nagescreven bedingen sel men eijschen wtten wonden ons heren Jhesu Christi Ende is genoemt dat scoelsche pater noster Nu valt den hemelschen vader te voeten Ende spreect oetmoedelic pater noster qui es in celis [prayer:] O vader alre bamherticheit Ic arme ongeraecte sondige mensche dancke di dijnre vaderliker barmherticheit trouwen die du mi bewijst hebste menigher wijs onverdient [etc.]’ [see Rudy, Rubrics (2017), pp. 90-94].

ff. 44r-49v: A prayer regarding the Passion, ‘[prayer:] Hier begint een scoen gebet vander passien ons liefs heren Jhesu Christi [prayer:] O heer almachtige vader ewich god afgront alre goetheit die weerdich biste an te beden Ende weerdelic voer te beven [etc.]’.

ff. 49v-52r: A prayer to the Virgin Mary attributed to Bernard of Clairvaux, ‘[rubric:] Dit navolgende gebet heeft gemaect die honichvloeijende lere sint bernaerdus tot dat herte ons lieven vrouwen maria [prayer:] Ic spreke tot dijnre herten O maria ende aenbede dat als een heilich tempel gods Ic aenbedet mit rechter ijnnicheit tot den ijndersten in aderen mijnre zielen ende wt den oversten inwendigen crachten mijns herten so gruet ic dijn onbevlecte herte [etc.]’.

ff. 52r-53r: Litany for Christ and the Virgin Mary, ‘[underlined:] Soe wie dese navolgende letanien ons liever vrouwen ter eren leest acht dagen op sijn blote knijen nochten [sic] sonder twivel god sel hem verhoren in alle sijn gebeden [rubric:] letanien [prayer:] Heer ontferm di ons Christus ontferm di onser Cristus [sic] hoert ons [etc.]’.

f. 53r: Litany for the Virgin Mary, ‘[rubric:] Letanien van maria [prayer:] Heilige maria moeder gods doer die groet ontfermherticheit dijns lieven soeten kijndes die onse verlosser is van di o soete moder gods maria woude worden geboren ontferm di over ons arme menschen ende bidt voer ons sunden Amen’.

ff. 53r-53v: A prayer to the Virgin Mary, ‘[rubric:] oraci [prayer:] Heeilige [sic] maria ewige ioncfrouwe doer die minne dijns lieven soeten kijndes daer hie die mede minde doe hi die verhief boven alle die choren engelen Hoert ons vrou [etc.]'.

ff. 53v-54v: Litany for the Virgin Mary, ‘[rubric:] letanien [prayer:] Heilige maria een hope der sundaren ontferm di onser Heilige maria een trosterinne der bedroefder herten [etc.]’.

ff. 54v-55v: A prayer for the Virgin Mary, ‘[rubric:] gebet [prayer:] O milde vrouwe des hemels O edel der glorien O cierheit des hemels O heilige maria dus biste die poerte des paradijs [etc.]'.

ff. 55v-56r: A prayer to the Virgin Mary for comfort, '[underlined:] Soe wie dit navolgende gebet leest voer onser liever vrouwen beelt die bedruct is van herten hij sel vertroest worden [rubric:] van maria [prayer:] O onbesmette maget ende moeder ons heren verblijt mi O maria du ontfingeste die ewige bliscap vanden engel gabriel verblijt mi O waerde maria ghi droecht dat licht der ewiger claerheit verblijt mij [etc.].’

ff. 56v-115v: A rosary (referred to as a 'Psalter') to the Virgin Mary, attributed to Bernard of Clairvaux, '[underlined:] Hier begint ons lieven vrouwen souter der saliger maget maria die daer is een glorie der heiligen ende een minlike voerspreecster al haer dienaren Ende dese souter heeft gemaect die honichvloeijende lere Sint bernaerdus Ende is goet gelesen mit devocien want men daer groet soeticheit in verneemt ende oec helpt sij sonderlinge seer den zielen inden vegevier Ende si en wort nimmermeer gelesen men en vercriget een sunderlinge gracie van die moeder gods Ende soe wie op elken spiritus leest een ave maria die heeft van Johannes de paeus xxiiij iaer cc ende xl dagen oflaets hier of sijn seker bullen Dit vers mocht di oec op elken psalm lesen: glorie si di altoes O coninginne der hemelen ende inder ewicheit en wilt ons niet vergeten [rubric:] Hier begint dat prologes van onser liever vrouwen souter [prayer:] O heer doet op mijn lippen te loven dinen heiligen naem ende reijnicht mijn hert Ende mijn lichaem van allen onnutten gedachten ende sonden Op dat ic mach verdienen gehoert te worden voer die tegenwoerdigheit uwer godteliker mogentheit [etc.]’ [see Rudy, Rubrics (2017), pp. 223].

ff. 115v-118v: Litany for the Virgin Mary, ‘[rubric:] Onser vrouwen lethanien [prayer:] Heer ontferm di onser Christus ontferm die onser Heer ontferm di onser Christus hoert ons God vader vanden hemele een glorioes scepper der ioncfrouwen maria ontferm di onser [etc.]’, imperfect.

Decoration:

The manuscript’s border decoration features the so-called ‘eggplant-style’ ('aubergine-stijl') from South Holland in the fourth quarter of the fifteenth century (see Korteweg, ‘Zuid-Holland’ (1992), pp. 68-83; Gumbert, The Dutch and their Books (1989), p. 87).

5 large or medium-sized initials in blue with white motifs, red penwork decoration surrounding the letters, featuring foliate figures in green, some with three-sided or full borders with foliate decoration in blue and red (ff. 1r, 17r, 29r, 37r, 113r); 29 medium-sized initials in blue with penwork decoration and pen-flourishing in red and blue (ff. 6r, 7v, 10r, 14v, 16r, 16v, 18v, 20r, 21v, 23v, 26r, 27r, 44r, 49v, 52r, 68r, 72v, 78r, 84r, 88r, 95r, 99v, 101v, 104r, 106r, 108r, 110v, 112v, 115v). Numerous medium-sized and small initials in red and blue throughout the manuscript.